Onderwijs op maat van elke leerling

Elke leerling is anders. Elke leerling leert anders. Elke leerling is de moeite waard.

Als school streven we ernaar een school te zijn die rekening houdt met de behoeften van individuele leerlingen en die leerlingen uitdaagt om verantwoordelijkheid te nemen voor hun eigen ontwikkeling.

Hierbij vinden we het als school onze plicht rekening te houden met de verschillen in leerstijl, tempo en belangstelling. We waarderen leerlingen in hun kunnen en begeleiden hen in hun groei naar volwassenheid. We brengen het nodige geduld op om elke leerling zich in zijn totale persoonlijkheid te laten ontwikkelen.

We zijn ervan overtuigd ons pedagogisch project ‘Ontpop jezelf en blink uit’, gebaseerd op ‘persoonlijke ontwikkeling’, activerende werkvormen, participatie en begeleid zelfstandig leren, zich er uitstekend toe leent om dit elke dag waar te maken. Leren binnen het Inspirocollege betekent immers zelf competenties opbouwen op grond van de informatie om je heen, met de leraar als begeleider van het leerproces. Hij/zij stuurt die informatie en kijkt of de leerlingen die kunnen verwerken. Leerlingen vragen meer informatie en gaan die uitproberen. Op die manier komen ze tot begrip: de actieve leerling als partner van de actieve docent. Gezien de verschillen in leerstijl, tempo en belangstelling is differentiatie binnen dit proces uiteraard essentieel.

Omschrijving

Onder differentiëren verstaan we het structureel omgaan met verschillen tussen leerlingen in functie van de te bereiken doelen en een zo hoog mogelijk leerrendement.

Structureel: het rekening houden met verschillen tussen leerlingen zit standaard ingebed in ons onderwijs, ongeacht het vak en/of de leerkracht. Het gebeurt niet occasioneel. 

Omgaan met verschillen: elke leerling is anders. Dat betekent dat er heel wat verschillen tussen leerlingen kunnen waargenomen worden. Die verschillen situeren zich op verschillende vlakken: tempo, leerstijl, interesses, talenten, welbevinden, motivatie, gender …

In functie van de te bereiken doelen: differentiëren betekent variëren in doelen en in de manier waarop de doelen bereikt worden. Het betekent geenszins een verlaging van die doelen. De minimumdoelen blijven de leef- en leerdoelen die we voor alle leerlingen nastreven. 

Een zo hoog mogelijk leerrendement: daar waar minimumdoelen het uitgangspunt blijft waarnaar we met iedereen streven, is het de plicht van elke leerkracht het maximum uit elke leerling te halen, ook als dat ver boven het gemiddelde ligt.

Aanpak

Door te differentiëren streven we ernaar tegemoet te komen aan de feitelijke klassituatie waarin zowel leerlingen zitten die het moeilijk hebben, als leerlingen die een uitdaging zoeken om zich verder dan de “gemiddelde leerling” te verdiepen in de leerstof.

Als uitgangspunt voor onze differentiatie nemen we steeds de motivatie van de leerling. Naarmate de motivatie toeneemt, neemt immers ook het leerrendement toe. Hoe meer de leerlingen gemotiveerd zijn om in een les aan de slag te gaan, hoe meer ze tijdens de les zullen verwerven. We trachten de motivatie van de leerlingen te verhogen door zoveel mogelijk te vertrekken van de eigen leefwereld en interesses van de leerlingen en die geleidelijk te verruimen. Daarnaast zal ook de functionaliteit van de leerstof de interesse en motivatie aanwakkeren en zin geven aan het leren.

Concreet streven we ernaar binnen onze school te differentiëren op twee sporen: naar tijd en tempo, en tot slot naar inhoud en moeilijkheidsgraad.

Differentiëren naar tijd en tempo

Leerlingen verschillen sterk in de tijd die ze nodig hebben om zich kennis, attitudes en vaardigheden eigen te maken. De ene leerling is hier heel vlot in en vraagt extra uitdagingen, de andere leerling heeft dan weer meer tijd en/of begeleiding nodig.

Wij zijn ons hier als school terdege van bewust en trachten er maximaal rekening mee te houden via ons begeleid zelfstandig leren. Het grote voordeel van begeleid zelfstandig leren is dat leerlingen kunnen werken volgens hun eigen tempo. Wie dat wenst, kan vooruitwerken of verder verdiepen. Wie moeite heeft met een bepaald leerstofonderdeel, krijgt de kans daar intensief mgee bezig te zijn. Waar de leerstof het toelaat en/of waar dat nodig is, worden remediëringsoefeningen voorzien voor die leerlingen die moeilijkheden hebben met bepaalde onderdelen.

Differentiëren naar inhoud en moeilijkheidsgraad

Zoals vermeld in bovenstaande alinea verschillen leerlingen sterk wat betreft de tijd die ze nodig hebben om zich kennis, attitudes en vaardigheden eigen te maken. Dit heeft onvermijdelijk tot gevolg dat er ook verschillen optreden in de inhoud en de moeilijkheidsgraad van leerstof die leerlingen zich (kunnen) eigen maken. Een goede leerstofopbouw met heldere doelen is essentieel om doelen op maat te formuleren. Niet iedere leerling kan in dezelfde tijd even ver komen. Dus als het tempo van de leerlingen verschilt, is het niet te vermijden om als leerkracht ook flexibel om te gaan met de doelen. Op die manier zorgen we ervoor dat iedereen binnen zijn leertraject het hoogst mogelijke rendement haalt. Laat er geen misverstand over bestaan, de minimumdoelen blijven voor alle leerlingen de te bereiken doelstellingen. Maar de moeilijkheidsgraad van een doel kan door tal van factoren beïnvloed worden. Als school vonden we het belangrijk dat leerlingen vooral uitgedaagd worden binnen een voor elk van hen haalbare moeilijkheidsgraad. Het is aan de leerkracht om hier een goed zicht op te hebben en gepast op in te spelen.

Heldere doelen vormen een basisvoorwaarde, maar ook instructie en oefening op maat zijn onontbeerlijk. Zo kan het geven van instructies op vele manieren gebeuren. Het instructiemoment kan bijvoorbeeld verschillen in lengte en in de mate waarin de leerkracht sturend optreedt of zelf dingen laat ontdekken. De oefenmomenten kunnen met of zonder de hulp van de leerkracht gebeuren. We streven er in elk geval naar dat de leerlingen zonder hulp aan de slag gaan. Het zelfstandig beheersen van de leerstof blijft immers het einddoel

Naast doelen op maat en instructie en oefening op maat is, bij het effectief omgaan met verschillen tussen leerlingen, tot slot een goede, representatieve evaluatie noodzakelijk. Op die manier geven we leerlingen een helder beeld van hun prestaties en hun leerproces. Dit leidt op korte termijn tot een gepaste remediëring en op lange termijn tot een betrouwbare, gefundeerde oriëntering en een positief, genuanceerd zelfbeeld.  Concreet streeft de school ernaar om binnen de evaluatie een mooi evenwicht weerspiegeld te zien tussen de verschillende moeilijkheidsgraden die je voor elke eindterm/leerplandoelstelling kan aanbrengen. De school stelt hier een streefcijfer voorop van 70%-30% voor wat betreft onder- en middenkant enerzijds en bovenkant van de doelstelling anderzijds.